De route langs het grijs in de Meierij van Den Bosch voert niet – zoals je zou verwachten - door Den Bosch en de Meierij, maar door een paar straten in Oirschot.
Dat komt door Wim van Hooff. Van Hooff, schilder en kleuradviseur, was een vaste medewerker van Dom van der Laan, een architect in wiens werk grijs een belangrijke rol speelt.
Sinds Van Hooff in 1967 een kleuradvies voor het centrum van Oirschot maakte, worden de grijzen van de moderne architectuur van Dom van der Laan daar ook toegepast op gewone Brabantse huisjes.
En met succes. Het grijs is populair geworden, en inmiddels is het een belangrijk onderdeel van het karakteristieke kleurbeeld van heel Midden-Brabant.

De route begint bij het VVV aan de Sint Odulphusstraat 11, aan de noordoostzijde van de kerk. Aan het VVV zit een museum vast waar u na de wandeling een kijkje kunt nemen. Op de binnenplaats tussen het VVV en het museum staat een tuinbank. Die is niet bruin, donkergroen, wit of donkerblauw, maar grijs - en dat is op deze plek een veelzeggende bevestiging van de betekenis die het grijs hier heeft.
Het huisje tegenover het VVV heeft donkergroene, bijna zwarte luiken en grijze kozijnen. Het grijs is voor Nederlandse begrippen bijzonder, het donkergroen is het 'monumenten'- of 'grachten'-groen dat door heel Nederland veel voorkomt. Toch ziet men het hier andersom. Het donkere groen of blauw op de luiken wordt gezien als typisch 'Oirschots', en het grijs, ach, dat is gewoon grijs...

Grijs is de rijkst mogelijke kleur, er zijn honderden kleuren die je allemaal ervaart als grijs, maar die duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn als je ze naast elkaar legt. Ook wat als 'beige' aangeduid wordt, hoort voor een deel bij de grote groep van grijzen. Zie het huisje naast het eerste huisje.
U loopt door naar de kruising met de Noyenstraat en Kerkstraat en gaat l.a., de Dirk van Ameijdenstraat in. Op nr.8 een wit huis dat past in het kleurbeeld door de combinatie van het wit met het grijs van de dakpan en de voeting, en met het donkergroen van de luiken. Wel maakt het wit het geheel erg hard.
Er tegenover ziet u de (zachtere) grijze gevel van het gemeentehuis, een ontwerp van architect Gerard Wijnen. Dit is een typisch voorbeeld van de moderne architectuur van de 'Bossche School' die ontstond rond architect Dom van der Laan. Het grijs van de kozijnen op nr.1 is afgestemd op het grijs van het gemeentehuis.



Op de hoek gaat u r.a., voor het gemeentehuis langs. Bij de vide in het gemeentehuis ziet u hoe mooi het grijs samengaat met het geel van leem en natuursteen. Bij de entree, op de volgende hoek, wordt het warme grijs van natuursteen gecombineerd met het koele zilvergrijs van roestvrij staal.
Tegenover de entree hebben de huizen op nr.4 en 8 een grijze gevel, net als het pand aan het eind van de Torenstraat, op de t-kruising met de Kerkstraat.





U gaat l.a. de Kerkstraat in. Aan uw linkerhand naast elkaar een grijs-wit-donkergroen en een grijs-creme-olijf-bruinrood combinatie. Hier is goed te zien hoe gemakkelijk het grijs zich voegt in verschillende kleurbeelden.
Aan het eind van de steeg gaat u r.a. de Nieuwstraat in.
Links, na nr.26, is KBO Bleijendal, nieuwbouw van het klooster ernaast, in eigentijds grijs en oranje pannen.
Rechts tussen nr.21 en 23 nieuw wit en grijs.
Op nr.30 grijzen met rode steen.
Op nr.31 zijn de luiken van het rechterraam donkerblauw en de overige donkergroen. Vergelijk het creme en donkergroen van nr.31 met het geel en lichtgroen van nr.32.
Op nr.35 ziet u de combinatie van donkerblauwe luiken, een blank geverniste voordeur en een roodbeige kozijn.



Op nr.43 is een uitgeblauwde donkergroene voordeur, een voorbeeld van de kleur die model heeft gestaan voor het donkere blauw (vgl. Kleurspoor 16, 'Het geheim van de blauwe zweem').
Op nr.52 staat een modern huis dat gehistoriseerd is met behulp van roeden die in het dubbele glas zijn aangebracht. Het zou zijn beter zijn om de moderne stijl te respecteren en het pand met kleur in de oude omgeving te integreren. Het hanteren van karakteristieke, tijdloze kleuren kan de stijlvariatie handhaven en daarmee het beeld van de straatwand verlevendigen.



Recht voor u ziet u nu, op de kop van de Nieuwstraat, een fraaie combinatie van grijze kozijnen, witte ramen, donkergroene deuren en luiken en oranjebruine steen naast een grijs afgewerkte gevel. Het gezamenlijke dak is oranje en antraciet, meer antraciet boven de roodbruine steen en meer oranje boven de grijze gevel. Dit is het grijze kleurbeeld in al zijn spontane vanzelfsprekendheid.
Loop nu terug door de Nieuwstraat en laat alle kleurvariatie nog eens goed op u inwerken. De witte ramen; de grijze, creme en gele kozijnen; de donkergroene en -blauwe luiken; de roodbruine, witte en grijze gevels; de donkergrijze en oranje dakpannen. Het pand (nr.32) met het lichte geel en groen als kleurincident, als uitzondering die de regel bevestigt. Kijk ook naar de leeftijd van de panden, en noteer de stijlverschillen (b.v. nr.25 en nr.30). Vergelijk de gewone voordeuren op nr.19 en 21 met de oude op nr.28. Vergelijk het donkergroen van nr.13 met het bijna zwarte groen van nr.9.

Het enige oudere grijs aan de Nieuwstraat is dat op de hoek van de Kerkstraat. Het is het grijs van de mode die in de negentiende eeuw uit Frankrijk hiernaartoe overwaaide. Baksteen werd toen weggewerkt onder een stuclaag die natuursteen imiteert en vaak gewit werd - maar dat laatste bleef na verloop van tijd wel eens achterwege.
Vervolg de route richting de kerk, bekijk op nr.1 en 2 de historisering (nr.1 half oud half nieuw, nr.2 helemaal nieuw maar met 'eeuwenoude' deur).
Neem een pauze op de hoek van de Markt, bij restaurant Sint Marten, en lees het volgende: Zo mooi als Oirschot nu is, is het nog nooit geweest. Vroeger waren alleen de huizen van de notabelen mooi; gewone huisjes waren onooglijk omdat men geen geld had om ze goed te onderhouden.
Tegelijk met de opkomst van de Bossche School, begin jaren '60, begint een periode van gestaag groeiende welvaart en toenemende aandacht voor de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Daarin bieden de kleuradviezen van Van Hooff een dankbaar houvast voor Oirschot, en daarom is Oirschot nu zo mooi.
Dit betekent dat de Oirschotse kleuren dus geen eeuwenoude, historische kleuren zijn. Het kleurbeeld van de Bossche School is echter in zijn terughoudendheid
en afstemming op de Nederlandse basiskleuren bepaald wel 'tijdloos': het is net zo goed toepasbaar in een historische als in een eigentijdse context.






Het grijs is daarbij de kern van het kleurbeeld. Het grijs biedt oneindig veel variatiemogelijkheden, en voegt zich in Nederland, het land van het 'zilveren licht', in vrijwel alle situaties heel soepel. Inmiddels heeft het hanteren van kleurschema's ook elders in Nederland ingang gevonden, maar Oirschot liep op deze ontwikkeling ver vooruit.Het is de verdienste van Van Hooff en de Bossche School dat het grijs in deze omgeving als een volwaardige kleur behandeld wordt - en het is veelzeggend dat desondanks door velen hier alleen het donkerblauw wordt beschouwd als een karakteristieke kleur.
Kijk tot slot nog goed rond op de Markt en loop om de kerk heen tot u weer terug bent bij het startpunt van de route.